ติดเครดิตบูโร ไม่ใช่จุดจบ: กี่ปีหาย เช็กยังไง แก้ยังไง และยังซื้อ-ขาย-เช่าอะไรได้บ้าง

"ติดเครดิตบูโร" คือคำที่คนใช้เรียกเวลาขอสินเชื่อไม่ผ่านเพราะมีประวัติค้างชำระอยู่ในรายงานของบริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด (เครดิตบูโร หรือ NCB) แต่ความจริงคือไม่มีสถานะที่ชื่อว่า "ติดบูโร" อยู่ในระบบเลย เครดิตบูโรเป็นเพียงศูนย์กลางเก็บประวัติการชำระหนี้ ไม่ได้เป็นคนตัดสินว่าใครกู้ได้หรือไม่ได้ และข้อมูลค้างชำระจะถูกเก็บไว้ไม่เกิน 3 ปีเท่านั้น

เรื่องนี้แก้ได้ และระหว่างที่รอให้ประวัติกลับมาปกติ คุณยังใช้ชีวิต ซื้อของที่จำเป็น หาที่อยู่ หรือขายทรัพย์เพื่อเอาเงินไปปิดหนี้ได้ตามปกติ เพราะการซื้อ ขาย และเช่าระหว่างบุคคลบนมาร์เก็ตเพลสอย่าง Talata ไม่ได้ตรวจเครดิตบูโร ที่เหลือคือทำความเข้าใจให้ถูกว่ามันคืออะไร อยู่กี่ปี และแก้อย่างไร

ติดเครดิตบูโรคืออะไร

เครดิตบูโร ชื่อเต็มคือบริษัท ข้อมูลเครดิตแห่งชาติ จำกัด (National Credit Bureau: NCB) ทำหน้าที่รวบรวมประวัติการขอสินเชื่อและการชำระหนี้ของทุกคนจากสถาบันการเงินที่เป็นสมาชิก แล้วจัดทำเป็นรายงานข้อมูลเครดิต เวลาคุณยื่นกู้ ธนาคารจะขอดูรายงานนี้เพื่อประเมินว่าที่ผ่านมาคุณจ่ายหนี้ตรงเวลาแค่ไหน

คำว่า "ติดเครดิตบูโร" จึงเป็นภาษาพูด ไม่ใช่สถานะทางการ มันหมายถึงการที่รายงานของคุณมีประวัติค้างชำระ จนธนาคารใช้เป็นเหตุผลไม่อนุมัติสินเชื่อ ตัวเครดิตบูโรไม่ได้ "แปะป้าย" ว่าคุณเป็นลูกหนี้ที่ดีหรือไม่ดี หน้าที่ของมันคือบันทึกข้อเท็จจริงว่าแต่ละเดือนคุณจ่ายหรือไม่จ่าย เท่านั้น ส่วนการตัดสินใจปล่อยกู้เป็นดุลพินิจของแต่ละธนาคารที่มีเกณฑ์ต่างกัน

ติดเครดิตบูโร ต่างจากติดแบล็คลิสต์อย่างไร

หลายคนเข้าใจว่าตัวเองถูกขึ้น "บัญชีดำ" หรือแบล็คลิสต์ จริง ๆ แล้วเครดิตบูโรไม่มีการทำบัญชีดำใครทั้งนั้น ไม่มีรายชื่อคนห้ามกู้ที่ส่งเวียนให้ธนาคาร มีแค่รายงานประวัติการชำระหนี้ที่บันทึกตามจริง ใครจ่ายดีก็ขึ้นว่าจ่ายดี ใครค้างก็ขึ้นว่าค้าง

ความต่างอยู่ตรงนี้ การมีประวัติค้างชำระในเครดิตบูโรคือ "ข้อมูล" ที่ธนาคารเอาไปใช้ประกอบการพิจารณา ส่วน "แบล็คลิสต์" แบบที่คนกลัวกันคือการถูกห้ามทำธุรกรรมโดยเด็ดขาด ซึ่งไม่ได้เกิดจากเครดิตบูโร ประโยคที่ควรจำคือ ค้างชำระหรือมีประวัติในบูโร ไม่เท่ากับติดแบล็คลิสต์ และไม่มีใครในระบบเครดิตบูโรที่ถูกแบนถาวร เมื่อเข้าใจตรงนี้ ความกังวลหลายอย่างก็จะเบาลง

ติดเครดิตบูโรเกิดจากอะไร ค้างชำระกี่วันถึงติด

ประวัติที่ทำให้คนเรียกว่า "ติดบูโร" เกิดจากการค้างชำระหนี้ ไม่ว่าจะเป็นบัตรเครดิต สินเชื่อส่วนบุคคล ผ่อนรถ หรือผ่อนบ้าน เมื่อคุณเริ่มจ่ายช้ากว่ากำหนด ข้อมูลนี้จะถูกส่งเข้าระบบและสะสมเป็นประวัติ

ค้างกี่วันถูกรายงาน กี่วันถึงเรียกว่าติด

สถาบันการเงินส่งข้อมูลให้เครดิตบูโรเป็นรอบรายเดือน เมื่อคุณเริ่มจ่ายช้า สถานะการค้างก็จะทยอยปรากฏในรายงาน ยิ่งค้างนานสถานะยิ่งแย่ลง จุดชี้ขาดคือเมื่อค้างเกิน 90 วัน หนี้ก้อนนั้นจะกลายเป็นหนี้เสีย หรือ NPL (Non-Performing Loan) และขึ้นเป็นสถานะค้างชำระรหัส 020 ซึ่งเป็นจุดที่คนเรียกกันว่า "ติดบูโร" และเป็นสิ่งที่ธนาคารให้น้ำหนักมากเวลาพิจารณาสินเชื่อใหม่ ช่วงที่ค้างยังไม่เกิน 90 วัน ถือว่ายังพอแก้ตัวได้ ถ้ารีบจัดการก็รักษาประวัติให้กลับมาดีได้

รหัสสถานะบัญชีในเครดิตบูโร

รายงานเครดิตบูโรใช้รหัสตัวเลขบอกสถานะของแต่ละบัญชี รหัสที่เจอบ่อย ได้แก่

ยังมีรหัสอื่นสำหรับกรณีเฉพาะ เช่น อยู่ระหว่างดำเนินคดี หรือโอนขายหนี้ รายละเอียดทั้งหมดดูได้จากประกาศเรื่องรหัสสถานะบัญชีของคณะกรรมการคุ้มครองข้อมูลเครดิต สิ่งที่ควรรู้คือ สถานะ 10 กับ 11 เป็นสถานะที่ดี ส่วน 20 คือสัญญาณที่ต้องรีบจัดการ

ติดเครดิตบูโรกี่ปีหาย เก็บข้อมูลย้อนหลังกี่ปี

คำถามนี้เป็นจุดที่หลายเว็บตอบผิด บางที่บอก 5 ปี บางที่บอก 7 ปี ข้อเท็จจริงตามเครดิตบูโรคือ ข้อมูลในรายงานเครดิตจะถูกเก็บย้อนหลังไม่เกิน 3 ปี หรือ 36 เดือน ระบบจะอัปเดตแบบรายเดือน เมื่อมีข้อมูลเดือนใหม่เข้ามา ข้อมูลของเดือนที่เก่าสุดก็จะเลื่อนหลุดออกไป

ตัวเลข 5 ปีที่หลายคนได้ยิน มักเป็นเกณฑ์ภายในของบางธนาคารที่ใช้ดูพฤติกรรมลูกค้าเอง ไม่ใช่ระยะเวลาที่เครดิตบูโรเก็บข้อมูล อย่าสับสนสองอย่างนี้ปนกัน เพราะทำให้เข้าใจผิดว่าต้องรอนานกว่าความเป็นจริง

ปิดหนี้แล้วหายเลยไหม

ไม่หายทันที และนี่คือจุดที่คนสงสัยมากที่สุด สมมติคุณค้างบัตรเครดิตเดือนสิงหาคม แล้วมาจ่ายปิดบัญชีเดือนกันยายน รายงานจะแสดงยอดหนี้เป็น 0 และสถานะเป็น "ปิดบัญชี" แต่ประวัติของบัญชีนั้นยังอยู่ในระบบต่ออีกไม่เกิน 3 ปี นับจากวันที่เครดิตบูโรได้รับรายงานการปิดบัญชี พอครบกำหนด บัญชีนั้นถึงจะถูกลบออกไปอัตโนมัติ

เหตุที่เป็นแบบนี้เพราะเครดิตบูโรอัปเดตข้อมูลเป็นรอบรายเดือน ไม่ใช่แบบเรียลไทม์ การปิดหนี้จึงช่วยให้สถานะดีขึ้น แต่ร่องรอยการค้างเดิมจะค่อย ๆ เลื่อนหายไปเองตามเวลา ไม่ใช่หายวับในวันที่จ่าย

จะรู้ได้อย่างไรว่าติดเครดิตบูโร วิธีเช็กด้วยตัวเอง

วิธีที่ชัวร์ที่สุดคือขอตรวจรายงานเครดิตของตัวเอง แทนที่จะเดาจากการที่กู้ไม่ผ่าน เพราะบางครั้งกู้ไม่ผ่านด้วยเหตุผลอื่น เช่น รายได้ไม่พอ หรือมีภาระหนี้สูงเกินไป การเห็นรายงานจริงจะบอกได้ว่าติดตรงไหน บัญชีไหน

ช่องทางตรวจมีหลายทาง ทั้งแอปพลิเคชันทางรัฐ แอปของธนาคารหลายแห่ง เคาน์เตอร์ธนาคารที่ร่วมบริการ ตู้ ATM บางธนาคาร ที่ทำการไปรษณีย์และเคาน์เตอร์บริการไปรษณีย์ทั่วประเทศ รวมถึงศูนย์ตรวจเครดิตบูโรโดยตรง แบบยื่นแล้วรอรับผลในวันเดียวมีค่าบริการ 100 บาท รู้ผลประมาณ 15 นาที (เปิดในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล วันจันทร์ถึงวันศุกร์) ส่วนแบบส่งรายงานทางไปรษณีย์ลงทะเบียนค่าบริการ 150 บาท ได้รับภายใน 7 วันทำการ และยังมีบริการตรวจแบบสรุปให้ฟรีด้วย แนะนำให้ตรวจอย่างน้อยปีละครั้ง เหมือนตรวจสุขภาพประจำปี จะได้เห็นความผิดปกติแต่เนิ่น ๆ

ติดเครดิตบูโรแก้ยังไงให้กลับมากู้ได้

การแก้ให้กลับมากู้ผ่านไม่มีทางลัด แต่มีลำดับที่ชัดเจน ทำตามได้จริง

ขั้นแรก จัดการหนี้ค้างให้จบ ตรวจว่าตัวเองค้างกับใครบ้าง ยอดเท่าไร แล้วทยอยปิดให้เรียบร้อย ถ้าปิดทีเดียวไม่ไหว ลองติดต่อสถาบันการเงินเพื่อขอปรับโครงสร้างหนี้หรือพักชำระ ธนาคารส่วนใหญ่ไม่อยากให้กลายเป็นหนี้เสีย การเจรจาจึงไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิด

ขั้นต่อมา สร้างประวัติใหม่ให้ดูน่าเชื่อถือ ด้วยการใช้สินเชื่อเท่าที่จำเป็นแล้วจ่ายให้ตรงเวลาต่อเนื่อง เก็บสลิปหรือ statement การจ่ายตรงไว้เป็นหลักฐานประกอบตอนยื่นกู้ครั้งใหม่ ขั้นสุดท้ายคือรอ ให้ประวัติค้างเก่าเลื่อนหลุดออกจากระบบตามกำหนด 3 ปี ระหว่างนั้นถ้าจำเป็นต้องใช้เงินก้อนเพื่อปิดหนี้ ทางเลือกอย่างการรีไฟแนนซ์ การเข้าโครงการคลินิกแก้หนี้ของธนาคารแห่งประเทศไทย หรือการขายทรัพย์ที่มีอยู่ ก็ช่วยลดภาระได้ ระวังเพียงอย่างเดียวคืออย่าหลงเชื่อคนที่อ้างว่าลบประวัติในบูโรให้ได้ เพราะไม่มีใครทำได้จริง

ติดเครดิตบูโร กู้ซื้อบ้าน ออกรถ ขอสินเชื่อได้ไหม

คำตอบสั้น ๆ คือยังมีโอกาส แต่ยากขึ้นและต้องเตรียมตัวมากกว่าคนทั่วไป ธนาคารไม่ได้ปฏิเสธทุกคนที่เคยมีประวัติ เขาดูภาพรวมว่าตอนนี้คุณมีความสามารถผ่อนไหวแค่ไหน ประวัติล่าสุดดีขึ้นหรือยัง

กู้ซื้อบ้าน/คอนโด

การกู้ซื้อบ้านเป็นสินเชื่อก้อนใหญ่ ธนาคารจึงพิจารณาละเอียด ทั้งอายุ อาชีพ รายได้ ภาระหนี้ที่มีอยู่ และประวัติเครดิต ถ้าเคยค้าง ควรปิดยอดที่ค้างและขอเอกสารยืนยันการปิดหนี้มาแสดง บางคนเลือกกู้ร่วมกับคนในครอบครัวที่ประวัติดี เพื่อเพิ่มโอกาสอนุมัติ การตรวจเครดิตตัวเองก่อนยื่น จะช่วยให้รู้ว่าต้องแก้อะไรก่อน

ออกรถ/ไฟแนนซ์รถ

ไฟแนนซ์รถบางแห่งมีเกณฑ์ยืดหยุ่นกว่าสินเชื่อบ้าน และบางที่ดูประวัติย้อนหลังในช่วงสั้นกว่า การมีเงินดาวน์สูงขึ้นหรือมีคนค้ำที่ประวัติดี ช่วยเพิ่มโอกาสผ่านได้ ทั้งนี้ระยะเวลาที่แต่ละเจ้าดูย้อนหลังไม่เท่ากัน ควรสอบถามเงื่อนไขตรงกับไฟแนนซ์ที่จะยื่น

บัตรเครดิต/สินเชื่อส่วนบุคคล

สองอย่างนี้มักยากสุดในช่วงที่ประวัติยังไม่ฟื้น เพราะเป็นสินเชื่อไม่มีหลักประกัน ธนาคารจึงเข้มงวดกับประวัติการชำระ ทางที่ดีคือเริ่มจากสร้างเครดิตใหม่ให้นิ่งสักระยะ แล้วค่อยยื่น จะได้ไม่ถูกปฏิเสธซ้ำจนประวัติการยื่นดูไม่ดี

ระวังมิจฉาชีพอ้าง "รับปลดล็อกเครดิตบูโร"

มีมิจฉาชีพจำนวนไม่น้อยที่โฆษณาว่ารับ "ล้างบูโร" หรือ "ปลดล็อกเครดิต" ให้ได้ในไม่กี่วัน ขอย้ำให้ชัดว่าไม่มีใครทำได้จริง ข้อมูลในเครดิตบูโรจะหายก็ต่อเมื่อครบกำหนดตามระบบเท่านั้น ไม่มีทางลัด ไม่มีการจ่ายเงินแล้วลบได้

ถ้าเจอคนที่อ้างแบบนี้ อย่าโอนเงินและอย่าให้ข้อมูลส่วนตัวหรือรหัส OTP เด็ดขาด สิ่งที่ทำได้จริงมีแค่การชำระหนี้ สร้างวินัยการเงินใหม่ และรอเวลา ถ้าต้องการคำปรึกษาเรื่องหนี้ ให้ติดต่อสถาบันการเงินที่ได้รับอนุญาต หรือคลินิกแก้หนี้ของธนาคารแห่งประเทศไทยโดยตรง ปลอดภัยกว่ามาก

ก่อนตัดสินใจกู้หรือปิดหนี้ก้อนใหญ่ ลองตรวจรายงานเครดิตของตัวเองให้ชัดก่อน เทียบเงื่อนไขของแต่ละธนาคารหรือไฟแนนซ์ แล้วเลือกทางที่ภาระไม่หนักเกินตัว เมื่อเห็นตัวเลือกที่เหมาะกับตัวเองแล้วค่อยเริ่มติดต่อ จะช่วยให้ตัดสินใจได้โดยไม่ต้องรีบ

ติดเครดิตบูโรอยู่ ซื้อ ขาย เช่า ผ่าน Talata ได้ไหม

ได้ เพราะการซื้อ ขาย และเช่าระหว่างบุคคลบน Talata ไม่มีการตรวจเครดิตบูโร ตอนที่กู้ธนาคารไม่ผ่าน คุณยังเช่าบ้านหรือคอนโดอยู่ได้ ยังซื้อรถมือสอง มือถือ หรือของใช้ที่จำเป็นด้วยเงินสด หรือคุยผ่อนตรงกับเจ้าของได้ Talata รวมประกาศจากผู้ขายและผู้ปล่อยเช่าหลายเจ้าไว้ในที่เดียว ให้คุณกรอง เทียบราคา แล้วติดต่อเจ้าของประกาศได้โดยตรง ไม่ต้องผ่านคนกลาง

อีกด้านหนึ่ง ถ้าคุณกำลังอยากได้เงินก้อนไปปิดหนี้เพื่อให้ประวัติเริ่มเลื่อนหาย การขายของที่ไม่ได้ใช้ก็เป็นวิธีลดภาระที่ทำได้เลย ไม่ว่าจะเป็นรถ มอเตอร์ไซค์ ของสะสม หรือเครื่องใช้ในบ้าน ลงประกาศขายบน Talata ได้ฟรี แค่ถ่ายรูปให้ครบ ใส่รายละเอียดและราคาให้ชัด แล้วเริ่มได้เลยบน Talata เมื่อเจอผู้ซื้อหรือผู้เช่าที่ใช่

คำถามที่พบบ่อย

ปิดหนี้หมดแล้ว ทำไมยังติดเครดิตบูโรอยู่

เพราะเครดิตบูโรอัปเดตข้อมูลเป็นรอบรายเดือน ไม่ใช่ทันที เมื่อปิดบัญชี สถานะจะเปลี่ยนเป็น "ปิดบัญชี" แต่ประวัติเดิมยังแสดงต่ออีกไม่เกิน 3 ปี นับจากวันที่ระบบได้รับรายงานการปิดบัญชี จากนั้นบัญชีนั้นจะถูกลบออกอัตโนมัติ

ติดเครดิตบูโรกี่ปีหาย

เครดิตบูโรเก็บข้อมูลย้อนหลังไม่เกิน 3 ปี (36 เดือน) เมื่อปิดหนี้และไม่มีการค้างเพิ่ม ประวัติค้างเดิมจะค่อย ๆ เลื่อนหลุดออกจนหมดภายในกรอบ 3 ปีนี้ ไม่ใช่ 5 หรือ 7 ปีอย่างที่บางแหล่งเข้าใจผิด

ค้างชำระกี่วันถึงติดเครดิตบูโร

การจ่ายช้าจะทยอยปรากฏในรายงานตามรอบรายเดือน แต่จุดที่คนเรียกว่าติดคือเมื่อค้างเกิน 90 วัน เพราะหนี้จะกลายเป็นหนี้เสีย (NPL) และขึ้นสถานะค้างชำระรหัส 020 ช่วงก่อนถึง 90 วันยังพอแก้ไขให้กลับมาปกติได้

ติดบูโรซื้อบ้านหรือออกรถได้ไหม

ยังมีโอกาส แต่ต้องเตรียมตัวมากกว่าปกติ ควรปิดยอดค้าง เตรียมเอกสารรายได้ให้พร้อม และอาจใช้เงินดาวน์สูงขึ้นหรือกู้ร่วมกับคนที่ประวัติดี เกณฑ์ของแต่ละธนาคารและไฟแนนซ์ต่างกัน ควรสอบถามเงื่อนไขตรงก่อนยื่น

กู้ซื้อบ้านไม่ผ่านช่วงติดบูโร เช่าอยู่ก่อนได้ไหม

ได้ การเช่าบ้านหรือคอนโดระหว่างบุคคลไม่ต้องตรวจเครดิตบูโร จึงเป็นทางเลือกสำหรับช่วงที่กู้ยังไม่ผ่าน บน Talata มีประกาศให้เช่าให้เลือกเทียบทำเลและราคา แล้วติดต่อผู้ปล่อยเช่าได้เอง