ทะเบียนบ้านหายต้องทำยังไง ขั้นตอนขอเล่มใหม่ เอกสาร และค่าธรรมเนียม

ทะเบียนบ้านหายไม่ต้องไปแจ้งความที่สถานีตำรวจก่อน เจ้าบ้านถือบัตรประชาชนไปที่สำนักทะเบียนที่บ้านหลังนั้นตั้งอยู่ แจ้งว่าเล่มหาย แล้วนายทะเบียนจะบันทึกการรับแจ้งเอกสารหายให้ที่นั่น ค่าธรรมเนียมออกเล่มใหม่ฉบับละ 30 บาท และคู่มือสำหรับประชาชนของกรมการปกครองกำหนดระยะเวลาดำเนินการรวมไว้ที่ 20 นาที

ที่ทำให้หลายคนติดขัดจริง ๆ ไม่ใช่ขั้นตอนปกติ แต่เป็นกรณีที่เจ้าบ้านไปเองไม่ได้ เจ้าบ้านเสียชีวิต หรือเล่มไม่ได้หายแต่ชำรุดจนอ่านไม่ออก บทความนี้แยกให้เห็นว่ากรณีไหนใช้เอกสารชุดไหน และจุดไหนที่สำนักทะเบียนจะขอเพิ่ม

ทะเบียนบ้านหายต้องแจ้งความไหม

คำตอบคือไม่ต้อง การขอเล่มใหม่ไม่ได้บังคับให้มีใบแจ้งความจากตำรวจ แต่ก็ไม่ใช่ว่าเดินเข้าไปขอเล่มเปล่า ๆ ได้เลย เพราะเอกสารที่คู่มือสำหรับประชาชนระบุไว้คือ บันทึกการรับแจ้งเอกสารทะเบียนราษฎรสูญหายหรือถูกทำลาย หรือแบบ ท.ร. 15 ซึ่งนายทะเบียนเป็นคนทำให้เมื่อเราไปแจ้งที่สำนักทะเบียน หรือจะใช้ใบแจ้งความเอกสารหายแทนก็ได้

พูดง่าย ๆ คือการแจ้งยังต้องมี แค่แจ้งกับนายทะเบียนที่สำนักทะเบียน ไม่ใช่กับตำรวจ ทั้งสองอย่างจบได้ในการเดินทางครั้งเดียว ไม่ต้องแวะสถานีตำรวจก่อน

ฐานกฎหมายของเรื่องนี้อยู่ที่มาตรา 39 วรรคสอง แห่งพระราชบัญญัติการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2534 ที่ให้สิทธิเจ้าบ้านขอรับสำเนาทะเบียนบ้านใหม่ได้เมื่อเล่มเดิมสูญหาย ถูกทำลาย หรือชำรุดในสาระสำคัญ โดยเสียค่าธรรมเนียมตามที่กำหนดในกฎกระทรวง กฎหมายไม่ได้กำหนดกรอบเวลาว่าต้องไปขอภายในกี่วัน และไม่มีค่าปรับถ้าไปช้า

อีกจุดที่มักเขียนผิดกันคือชื่อหน่วยงาน หน่วยที่รับเรื่องคือฝ่ายทะเบียนราษฎร ไม่ใช่ทะเบียนราษฎร์

เอกสารที่ต้องใช้ขอทะเบียนบ้านเล่มใหม่

กรณีปกติที่เจ้าบ้านไปเอง เอกสารสั้นกว่าที่หลายเว็บเขียนไว้มาก คือบัตรประจำตัวประชาชนตัวจริงของผู้ยื่นคำขอใบเดียว ส่วนบันทึกแจ้งเอกสารหายนายทะเบียนทำให้ที่เคาน์เตอร์ ถ้าเคยไปแจ้งความไว้แล้วก็เอาใบแจ้งความไปด้วยได้

ถ้าให้คนอื่นไปแทน ต้องเพิ่มหนังสือมอบอำนาจและบัตรประชาชนของผู้รับมอบอำนาจ ส่วนโฉนดที่ดินหรือเอกสารกรรมสิทธิ์ไม่ใช่เอกสารบังคับในกรณีทั่วไป จะถูกขอเพิ่มเฉพาะตอนที่ผู้ไปติดต่อไม่ใช่เจ้าบ้านตามทะเบียน หรือมีเหตุให้นายทะเบียนต้องตรวจสอบสิทธิ์

กรณีเล่มชำรุด ฉีกขาด หรือเปียกน้ำจนอ่านไม่ออก ให้เอาเล่มเดิมไปด้วย เพราะนายทะเบียนต้องเก็บเล่มเก่าคืนก่อนออกเล่มใหม่ ต่างจากกรณีสูญหายที่ไม่มีเล่มให้คืนอยู่แล้ว

ขั้นตอนขอทะเบียนบ้านเล่มใหม่ ทำที่ไหน ใช้เวลาเท่าไหร่

สถานที่ยื่นคือสำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักทะเบียนท้องถิ่นที่บ้านหลังนั้นตั้งอยู่ ถ้าบ้านอยู่ในกรุงเทพฯ คือสำนักงานเขตที่บ้านตั้งอยู่ ไม่ใช่เขตที่เราอาศัยอยู่จริงหรือเขตที่สะดวกที่สุด เวลาให้บริการคือวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 08.30 ถึง 16.30 น. เว้นวันหยุดราชการ

ขั้นตอนตามคู่มือสำหรับประชาชนมีสองช่วง ช่วงแรกเจ้าหน้าที่รับเรื่อง ตรวจสอบเอกสาร และตรวจสอบหลักฐานประกอบเบื้องต้น ใช้เวลา 10 นาที ช่วงที่สองนายทะเบียนพิจารณารับแจ้งหรือไม่รับแจ้ง และลงนามผลการพิจารณา อีก 10 นาที รวมแล้ว 20 นาที ถ้าเอกสารครบและไม่มีข้อสงสัย ก็รับเล่มกลับได้ในวันเดียวกัน

มีสองกรณีที่ยืดออกไป กรณีแรกคือนายทะเบียนมีเหตุอันควรสงสัยว่าการแจ้งไม่ตรงกับความจริง จะต้องตรวจสอบข้อเท็จจริงและสอบสวนพยานบุคคลให้แล้วเสร็จภายใน 7 วัน กรณีที่สองคือเรื่องมีความซับซ้อนจนต้องหารือสำนักทะเบียนกลาง กรอบเวลาจะขยายเป็นไม่เกิน 90 วัน ทั้งสองกรณีไม่ใช่เรื่องปกติของการทำเล่มหาย แต่ควรรู้ไว้ว่ามีอยู่

ค่าธรรมเนียมทะเบียนบ้านหาย เสียกี่บาท

ค่าธรรมเนียมขอรับสำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้านใหม่คือ 30 บาทต่อฉบับ ตัวเลขนี้มาจากกฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2562 ที่ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 7 มกราคม 2563 และยกเลิกอัตราเดิมไปแล้ว

ตัวเลข 20 บาทที่ยังเห็นตามเว็บไซต์ทั่วไปเป็นอัตราตามกฎกระทรวงฉบับเก่าก่อนปี 2562 ถ้าเจอเว็บไหนยังเขียน 20 บาท ให้ยึดตามตารางค่าธรรมเนียมของสำนักบริหารการทะเบียน กรมการปกครอง เป็นหลัก

เรื่องที่คนมักสับสนคือคัดสำเนาทะเบียนบ้านกับขอเล่มใหม่ไม่ใช่อย่างเดียวกัน การคัดและรับรองสำเนาคือขอเอกสารรับรองรายการเป็นแผ่น ใช้ยื่นประกอบเรื่องอื่นได้ แต่แทนเล่มฉบับเจ้าบ้านไม่ได้

กรณีพิเศษที่ต้องรู้เมื่อทะเบียนบ้านหาย

เล่มชำรุด ไม่ได้หาย

กฎหมายรวมกรณีชำรุดในสาระสำคัญไว้กับกรณีสูญหาย ใช้ช่องทางและค่าธรรมเนียมเดียวกัน ต่างกันตรงที่ต้องนำเล่มเดิมไปคืนนายทะเบียนด้วย ถ้าเล่มยังอ่านออกและรายการครบ ปกติยังไม่ต้องเปลี่ยน

ไม่มีเจ้าบ้าน หรือเจ้าบ้านเสียชีวิต

กฎหมายถือว่าผู้มีหน้าที่ดูแลบ้านในขณะนั้นเป็นเจ้าบ้าน ถ้าเจ้าบ้านเดิมเสียชีวิต คนที่ดูแลบ้านอยู่จึงยื่นเรื่องได้ โดยเตรียมใบมรณบัตรของเจ้าบ้านเดิมไปด้วย และควรมีเอกสารที่ยืนยันความเกี่ยวข้องกับบ้าน เช่น โฉนดที่ดินหรือเอกสารแสดงความเป็นทายาท เพราะขั้นตอนนี้มักพ่วงกับการแก้ไขสถานะเจ้าบ้านในทะเบียนไปพร้อมกัน

ติดต่อเจ้าบ้านไม่ได้ หรือเจ้าบ้านอยู่ต่างประเทศ

ใช้การมอบอำนาจ โดยหนังสือมอบอำนาจต้องระบุเรื่องที่มอบให้ชัดว่าเป็นการขอรับสำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้านใหม่ กรณีเจ้าบ้านอยู่ต่างประเทศ สำนักทะเบียนบางแห่งขอหนังสือมอบอำนาจที่รับรองจากสถานเอกอัครราชทูตหรือสถานกงสุล ควรโทรถามสำนักทะเบียนในพื้นที่ก่อนส่งเอกสารข้ามประเทศ

ทะเบียนบ้านหาย ทำที่อื่นได้ไหม

การขอเล่มใหม่ต้องทำที่สำนักทะเบียนที่บ้านตั้งอยู่เท่านั้น เพราะต้นฉบับทะเบียนบ้านเก็บอยู่ที่สำนักทะเบียนแห่งนั้น ต่างจากการคัดรับรองรายการบุคคลที่ทำข้ามพื้นที่หรือทำออนไลน์ได้

ทะเบียนบ้านดิจิทัลผ่าน ThaiD ใช้แทนเล่มได้แค่ไหน

แอป ThaiD ของกรมการปกครองคัดรับรองเอกสารด้วยตัวเองได้ 2 รายการ คือ คัดรับรองรายการบุคคล แบบ ท.ร. 14/1 และคัดรับรองรายการประวัติบุคคล แบบ ท.ร. 12/2 ทั้งสองรายการไม่เสียค่าธรรมเนียม ใช้วิธีล็อกอินผ่าน ThaiD แล้วดาวน์โหลดไฟล์เอกสารออกมา ปลายทางตรวจสอบความถูกต้องผ่าน QR Code ได้ภายใน 90 วันนับจากวันที่ออกหนังสือรับรอง

สิ่งที่ ThaiD ยังทำแทนไม่ได้คือสำเนาทะเบียนบ้านฉบับเจ้าบ้าน ซึ่งเป็นเล่มที่นายทะเบียนมอบให้เจ้าบ้านเก็บรักษา ธุรกรรมที่ขอดูเล่มตัวจริง เช่น การโอนกรรมสิทธิ์ที่สำนักงานที่ดิน ยังต้องใช้เล่ม ถ้าเล่มหายและมีนัดโอนอยู่ ให้ไปขอเล่มใหม่ ไม่ใช่พึ่งเอกสารดิจิทัลอย่างเดียว

ทะเบียนบ้านกับการซื้อ ขาย เช่าบ้าน ต้องรู้อะไรบ้าง

ฝั่งผู้ขาย ควรขอเล่มใหม่ให้เสร็จก่อนวันนัดโอน เพราะวันโอนต้องใช้เล่มพร้อมกับโฉนดและเอกสารอื่น การรู้ค่าธรรมเนียมโอนที่ดินและภาษีที่ต้องจ่ายในวันโอนล่วงหน้าช่วยให้เตรียมเงินและเอกสารได้ครบในรอบเดียว ใครที่กำลังเริ่มต้นขายบ้านทั้งหลัง ดูขั้นตอนขายบ้านตั้งแต่ตั้งราคาจนถึงวันโอนประกอบด้วยจะเห็นภาพว่าเอกสารแต่ละใบไปใช้ตอนไหน

ฝั่งผู้ซื้อ ให้ดูว่าเลขรหัสประจำบ้านและที่ตั้งในทะเบียนบ้านตรงกับโฉนดและสัญญาหรือไม่ และดูว่ามีชื่อใครค้างอยู่ในทะเบียนบ้านหลังนั้นบ้าง เพราะหลังรับโอนแล้วต้องมาไล่ย้ายชื่อออกเองทีหลัง อีกข้อที่มักลืมคือมาตรา 39 วรรคหนึ่ง กำหนดว่าเมื่อมีการเพิ่ม เปลี่ยนแปลง หรือจำหน่ายรายการในทะเบียนบ้าน เจ้าบ้านต้องนำเล่มไปให้นายทะเบียนบันทึกให้ตรงกับต้นฉบับภายใน 15 วัน เล่มที่ไม่เคยอัปเดตจึงมักมีรายการไม่ตรงกับต้นฉบับ

ฝั่งผู้เช่าและผู้ปล่อยเช่า ทะเบียนบ้านใช้ยืนยันว่าทรัพย์ที่ปล่อยเช่ามีอยู่จริงและที่อยู่ตรงกับสัญญา ส่วนผู้เช่าที่ต้องการย้ายชื่อเข้าทะเบียนบ้านเช่า ต้องให้เจ้าบ้านเป็นผู้ดำเนินการหรือมอบอำนาจมา เพราะสิทธิ์อยู่ที่เจ้าบ้าน ไม่ใช่ผู้เช่า

ทำไมต้องซื้อหรือขายบ้านกับ Talata

Talata รวมประกาศบ้าน คอนโด ทาวน์โฮม และที่ดินจากผู้ขายและผู้ปล่อยเช่าหลายรายไว้ในที่เดียว กรองตามทำเล ราคา และประเภททรัพย์ได้ก่อนตัดสินใจ แล้วติดต่อเจ้าของประกาศได้โดยตรง ใครที่กำลังมองหาบ้านอยู่ ดูประกาศขายบ้านทั้งหมดเทียบกันก่อนได้

ก่อนนัดดูหรือวางมัดจำ ให้ตรวจเอกสารของทรัพย์ให้ครบทั้งโฉนด ทะเบียนบ้าน และข้อมูลผู้มีสิทธิ์ขาย เทียบหลาย ๆ ประกาศในทำเลเดียวกันแล้วค่อยติดต่อเจ้าของประกาศผ่าน Talata เมื่อเจอหลังที่ใช่

คำถามที่พบบ่อย

ทะเบียนบ้านหายต้องแจ้งความไหม

ไม่ต้องแจ้งความกับตำรวจ แต่ต้องแจ้งเอกสารหายกับนายทะเบียนที่สำนักทะเบียน ซึ่งจะบันทึกไว้ในแบบ ท.ร. 15 ให้ จะใช้ใบแจ้งความเอกสารหายแทนก็ได้ถ้ามีอยู่แล้ว

ทะเบียนบ้านหาย เสียค่าใช้จ่ายเท่าไหร่

ฉบับละ 30 บาท ตามกฎกระทรวงกำหนดค่าธรรมเนียมและยกเว้นค่าธรรมเนียมเกี่ยวกับการทะเบียนราษฎร พ.ศ. 2562 ส่วนการคัดและรับรองสำเนาทะเบียนบ้านเป็นคนละรายการ ฉบับละ 10 บาท

ขอทะเบียนบ้านเล่มใหม่ใช้เวลานานไหม

คู่มือสำหรับประชาชนกำหนดระยะเวลาดำเนินการรวม 20 นาที คือตรวจสอบเอกสาร 10 นาที และนายทะเบียนพิจารณาอีก 10 นาที ถ้าเอกสารครบก็รับเล่มได้ในวันเดียวกัน

ทะเบียนบ้านหาย ใช้เอกสารอะไรบ้าง

กรณีเจ้าบ้านไปเอง ใช้บัตรประจำตัวประชาชนตัวจริงใบเดียว กรณีให้คนอื่นไปแทน เพิ่มหนังสือมอบอำนาจและบัตรประชาชนของผู้รับมอบอำนาจ ส่วนกรณีเล่มชำรุดให้นำเล่มเดิมไปคืนด้วย

เจ้าบ้านเสียชีวิต ใครไปขอเล่มใหม่ได้

กฎหมายถือว่าผู้ดูแลบ้านในขณะนั้นเป็นเจ้าบ้าน จึงยื่นเรื่องได้ โดยควรเตรียมใบมรณบัตรของเจ้าบ้านเดิมและเอกสารที่แสดงความเกี่ยวข้องกับบ้าน เช่น โฉนดที่ดินหรือเอกสารแสดงความเป็นทายาท

ทะเบียนบ้านหาย จะขายบ้านได้ไหม

ขายได้ แต่ควรขอเล่มใหม่ให้เสร็จก่อนวันนัดโอนกรรมสิทธิ์ เพราะวันโอนต้องใช้เล่มฉบับเจ้าบ้านประกอบกับโฉนดและเอกสารอื่น