สินทรัพย์คืออะไร? เข้าใจความหมาย ประเภท และตัวอย่างแบบเห็นภาพ

สินทรัพย์ (Asset) คือ ทรัพยากรที่บุคคลหรือกิจการเป็นเจ้าของหรือมีสิทธิควบคุม และคาดว่าจะให้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจในอนาคต จะจับต้องได้อย่างเงินสด บ้าน ที่ดิน รถยนต์ หรือจับต้องไม่ได้อย่างลิขสิทธิ์และซอฟต์แวร์ก็ได้ พูดให้ง่ายที่สุด สินทรัพย์คือของที่มีมูลค่าและเปลี่ยนเป็นเงินหรือสร้างรายได้ให้เจ้าของได้ ทั้งในงบบัญชีของบริษัทและในการเงินส่วนตัวของเราเอง

สินทรัพย์หลายอย่างที่คนไทยถือครองอยู่ทุกวันก็คือของที่ซื้อขายเปลี่ยนมือกันได้จริง บ้าน คอนโด ที่ดิน รถ มอเตอร์ไซค์ พระเครื่อง ไปจนถึงนาฬิกาและของสะสม ล้วนเป็นหมวดที่มีคนลงประกาศซื้อขายกันอยู่บน Talata ตลาดซื้อขายออนไลน์ที่รวมประกาศจากผู้ขายหลายรายไว้ในที่เดียว ให้คนหาของกับคนอยากปล่อยของมาเจอกัน ก่อนจะไปดูว่าจะซื้อจะขายยังไง มาทำความเข้าใจตัวคำว่าสินทรัพย์ให้ชัดก่อน

สินทรัพย์คืออะไร

ในทางบัญชี สินทรัพย์มีความหมายเฉพาะเจาะจงกว่าที่ใช้พูดกันทั่วไป ตามกรอบแนวคิดสำหรับการรายงานทางการเงินที่มาตรฐาน TFRS ของไทยและ IFRS สากลใช้ร่วมกัน สินทรัพย์หมายถึงทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจในปัจจุบันที่กิจการควบคุมได้ อันเป็นผลจากเหตุการณ์ในอดีต โดยทรัพยากรเชิงเศรษฐกิจในที่นี้คือสิทธิที่มีศักยภาพก่อให้เกิดประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ นิยามฉบับปรับปรุงล่าสุดหันมาเน้นคำว่า "ศักยภาพในการสร้างประโยชน์" แทนถ้อยคำเดิมที่ว่า "คาดว่าจะได้รับประโยชน์ในอนาคต"

นิยามนี้ฟังดูวิชาการ แต่ใจความอยู่ที่คำสามคำ คือ ควบคุมได้ มาจากอดีต และมีศักยภาพให้ประโยชน์ ของชิ้นหนึ่งจะนับเป็นสินทรัพย์เมื่อเข้าครบทั้งสามข้อ ไม่ใช่แค่ของที่เราชอบหรืออยากได้

ลักษณะสำคัญ 3 ข้อของสินทรัพย์

ข้อแรก อยู่ในความควบคุมของเรา หมายถึงเรามีสิทธิใช้ประโยชน์และกันไม่ให้คนอื่นมาใช้ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นเจ้าของกรรมสิทธิ์เสมอไป สิทธิการเช่าที่ดินระยะยาวก็ถือเป็นสินทรัพย์ เพราะผู้เช่าควบคุมการใช้ที่ดินนั้นได้ในช่วงสัญญา

ข้อสอง เป็นผลจากเหตุการณ์ในอดีต เช่น เราซื้อ รับโอน หรือทำสัญญาไปแล้ว ของที่ยังแค่วางแผนจะซื้อปีหน้ายังไม่นับ เพราะเหตุการณ์ยังไม่เกิด

ข้อสาม มีศักยภาพให้ประโยชน์เชิงเศรษฐกิจ จะเป็นรูปเงินสดที่ไหลเข้า รายได้ที่งอกเงย หรือการนำไปใช้ลดต้นทุนก็ได้ เงินฝากธนาคารให้ดอกเบี้ย บ้านให้ที่อยู่อาศัยหรือค่าเช่า เครื่องจักรช่วยผลิตสินค้า ทั้งหมดนี้คือประโยชน์ที่ทำให้ของเหล่านั้นเป็นสินทรัพย์

สินทรัพย์มีกี่ประเภท อะไรบ้าง

ตามหลักบัญชีและการนำเสนองบการเงิน สินทรัพย์แบ่งเป็นสองประเภทใหญ่ตามระยะเวลาที่คาดว่าจะถือครองหรือเปลี่ยนเป็นเงินสด คือ สินทรัพย์หมุนเวียน และสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน การแยกแบบนี้ช่วยให้เห็นว่ากิจการมีเงินพอใช้ระยะสั้นแค่ไหน และมีฐานทรัพยากรระยะยาวมากน้อยเพียงใด

สินทรัพย์หมุนเวียน (Current Assets)

สินทรัพย์หมุนเวียนคือสินทรัพย์ที่คาดว่าจะเปลี่ยนเป็นเงินสดหรือใช้หมดภายในหนึ่งปี หรือภายในรอบการดำเนินงานปกติของธุรกิจ กลุ่มนี้สะท้อนสภาพคล่อง คือความสามารถในการหาเงินสดมาหมุนได้ทัน ตัวอย่างที่เจอบ่อยได้แก่ เงินสดและเงินฝากธนาคาร ลูกหนี้การค้าที่ลูกค้ายังค้างจ่าย สินค้าคงเหลือที่รอขาย เงินลงทุนระยะสั้น และค่าใช้จ่ายจ่ายล่วงหน้าอย่างค่าเช่าหรือเบี้ยประกันที่จ่ายไว้ก่อน

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียน (Non-current Assets)

สินทรัพย์ไม่หมุนเวียนคือสินทรัพย์ที่ตั้งใจถือครองเกินหนึ่งปี ใช้เพื่อดำเนินกิจการหรือสร้างมูลค่าในระยะยาว กลุ่มนี้รวมหลายชนิดย่อย ที่คุ้นที่สุดคือที่ดิน อาคาร และอุปกรณ์ (เรียกรวมว่าสินทรัพย์ถาวร) เช่น โรงงาน เครื่องจักร รถขนส่ง ถัดมาคือสินทรัพย์ไม่มีตัวตนที่มองไม่เห็นแต่มีมูลค่า อย่างลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า และซอฟต์แวร์ และยังมีเงินลงทุนระยะยาวกับสินทรัพย์ทางการเงินอย่างหุ้นหรือพันธบัตรที่ตั้งใจถือยาว

เมื่อเอาสินทรัพย์หมุนเวียนรวมกับสินทรัพย์ไม่หมุนเวียน จะได้เป็นสินทรัพย์รวมของกิจการที่แสดงอยู่ในงบแสดงฐานะการเงิน สำหรับคนที่อยากเจาะลึกเฉพาะกลุ่มหมุนเวียนว่ามีอะไรบ้างและคำนวณยังไง เราแยกอธิบายไว้ในบทความเรื่องสินทรัพย์หมุนเวียนโดยเฉพาะ

สินทรัพย์ กับ ทรัพย์สิน ต่างกันอย่างไร

คนไทยใช้คำว่า "สินทรัพย์" กับ "ทรัพย์สิน" สลับกันจนเหมือนเป็นคำเดียวกัน จริงๆ แล้วสองคำนี้มาจากคนละมุม ทรัพย์สินเป็นคำกว้างในทางกฎหมายและการใช้ทั่วไป หมายถึงทั้งวัตถุที่มีรูปร่าง (ทรัพย์) และสิทธิต่างๆ ที่มีมูลค่า ส่วนสินทรัพย์เป็นคำทางบัญชี หมายถึงทรัพย์สินที่วัดมูลค่าเป็นตัวเงินได้และบันทึกไว้ในงบการเงินของกิจการ

หลักที่จำง่ายคือ สินทรัพย์ทุกรายการเป็นทรัพย์สิน แต่ไม่ใช่ทรัพย์สินทุกอย่างจะเป็นสินทรัพย์ ทรัพย์สินที่ตีมูลค่าเชื่อถือได้และกิจการควบคุมได้จะถูกบันทึกเป็นสินทรัพย์ในงบ ส่วนของบางอย่างที่เป็นทรัพย์สินในความหมายกว้าง อาจไม่ได้ถูกบันทึกเป็นสินทรัพย์ ถ้ายังตีมูลค่าที่เชื่อถือได้ไม่ได้หรือกิจการไม่ได้ควบคุมมัน

ในชีวิตประจำวันจะใช้คำไหนก็สื่อสารเข้าใจกันได้ แต่พอเข้าบริบทบัญชี ภาษี หรือการทำงบ ควรใช้ให้ตรง เพราะสองคำนี้มีขอบเขตการบันทึกไม่เท่ากัน

สินทรัพย์ กับ หนี้สิน ต่างกันอย่างไร

ถ้าสินทรัพย์คือของที่เอาประโยชน์เข้ากระเป๋าเรา หนี้สินก็คือภาระที่เราต้องจ่ายออกไป หนี้สินหมายถึงพันธะที่กิจการหรือบุคคลต้องชำระในอนาคตจากเหตุการณ์ในอดีต เช่น เงินกู้ ยอดผ่อนที่ค้าง เจ้าหนี้การค้า สองอย่างนี้อยู่คนละฝั่งของงบการเงิน และผูกกันด้วยสมการบัญชีพื้นฐานที่ว่า สินทรัพย์ = หนี้สิน + ส่วนของเจ้าของ

คำถามที่เจอบ่อยคือ "รถที่ผ่อนอยู่นับเป็นสินทรัพย์หรือหนี้สิน" คำตอบคือเป็นทั้งคู่ แต่คนละส่วนกัน ในทางบัญชีตัวรถถือเป็นสินทรัพย์เต็มมูลค่าของมัน ส่วนยอดผ่อนที่ยังค้างกับไฟแนนซ์คือหนี้สินที่จับคู่กันอยู่ เมื่อเอามูลค่ารถลบยอดหนี้ที่เหลือ ส่วนต่างที่เป็นของเราจริงๆ คือส่วนของเจ้าของ ในมุมการเงินส่วนตัวหลายคนจึงรู้สึกว่ารถที่ยังผ่อนไม่หมด "เป็นของเรา" ไม่เต็มร้อยจนกว่าจะปิดยอด และควรจำไว้ว่ารถมักเสื่อมมูลค่าลงตามการใช้งาน ต่างจากบ้านหรือที่ดินที่มูลค่ามีแนวโน้มทรงตัวหรือเพิ่มขึ้นตามเวลา

ตัวอย่างสินทรัพย์ในชีวิตประจำวัน

พอถอดออกจากตำราบัญชี สินทรัพย์รอบตัวเราก็มีให้เห็นเยอะ ลองไล่จากของที่คนส่วนใหญ่มี เงินสดและเงินฝากคือสินทรัพย์หมุนเวียนที่สภาพคล่องสูงสุด บ้าน คอนโด และที่ดินคือสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่มูลค่าสูงและมักถือยาว รถยนต์และมอเตอร์ไซค์ก็เป็นสินทรัพย์ แม้จะเสื่อมมูลค่าตามอายุการใช้งาน ส่วนพระเครื่อง นาฬิกา และของสะสมอื่นๆ เป็นสินทรัพย์ที่หลายคนถือไว้ทั้งเพื่อใช้เองและเพื่อเก็งมูลค่าในระยะยาว หุ้นและกองทุนคือสินทรัพย์ทางการเงินที่สร้างผลตอบแทนได้โดยไม่ต้องจับต้องตัวจริง

สินทรัพย์ที่จับต้องได้ vs สินทรัพย์ดิจิทัล

เส้นแบ่งอีกแบบที่คนสนใจกันมากขึ้นคือระหว่างสินทรัพย์ที่จับต้องได้กับสินทรัพย์ดิจิทัล กลุ่มจับต้องได้คือของมีรูปร่างอย่างเงินสด ทองคำ บ้าน รถ พระเครื่อง ที่เห็นและส่งมอบกันได้จริง ส่วนสินทรัพย์ดิจิทัลคือสิ่งที่มีมูลค่าแต่อยู่ในรูปข้อมูล เช่น คริปโทเคอร์เรนซี โทเคนดิจิทัล หรือทรัพย์สินทางปัญญาในรูปไฟล์ ทั้งสองแบบเป็นสินทรัพย์ได้เหมือนกันถ้ามีมูลค่าและเจ้าของควบคุมได้ ต่างกันที่ความเสี่ยง สภาพคล่อง และวิธีเก็บรักษา ในไทย สินทรัพย์ดิจิทัลอย่างคริปโทเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัลอยู่ภายใต้พระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 ซึ่งกำกับดูแลโดยสำนักงาน ก.ล.ต. ผู้ที่สนใจถือครองควรซื้อขายผ่านผู้ประกอบการที่ได้รับใบอนุญาต และศึกษาความเสี่ยงกับความผันผวนก่อนตัดสินใจ

ทำไมต้องซื้อขายสินทรัพย์ที่จับต้องได้กับ Talata

สินทรัพย์ที่จับต้องได้อย่างบ้าน คอนโด ที่ดิน รถ มอเตอร์ไซค์ พระเครื่อง นาฬิกา และของสะสม เป็นของที่มีตลาดซื้อขายเปลี่ยนมือกันจริง สำหรับคนที่กำลังมองหา Talata รวมประกาศจากผู้ขายหลายรายไว้ในที่เดียว ค้นหาตามหมวด กรองตามงบและทำเล แล้วเทียบตัวเลือกก่อนติดต่อเจ้าของประกาศได้โดยตรง ไม่ต้องไล่ถามทีละที่หรือผ่านคนกลางหลายทอด

ฝั่งคนที่อยากเปลี่ยนสินทรัพย์ที่มีอยู่ให้เป็นเงิน ก็ลงประกาศขายเองได้ ใส่รูปและรายละเอียดให้ครบ ตั้งราคาที่เหมาะสม แล้วรอผู้สนใจติดต่อเข้ามา ก่อนปิดดีลไม่ว่าจะซื้อหรือขาย ควรตรวจรายละเอียดของจริง เอกสารสิทธิ และเทียบราคาตลาดให้รอบคอบเสมอ เมื่อเจอตัวเลือกที่ใช่แล้ว ค่อยเริ่มติดต่อหรือลงประกาศบน Talata ได้เลย

คำถามที่พบบ่อย

สินทรัพย์กับทรัพย์สิน คำไหนถูก ใช้ต่างกันยังไง

ถูกทั้งสองคำ แต่ใช้คนละบริบท ทรัพย์สินเป็นคำกว้างทางกฎหมายและการใช้ทั่วไป ครอบคลุมทั้งวัตถุและสิทธิที่มีมูลค่า ส่วนสินทรัพย์เป็นคำทางบัญชี หมายถึงทรัพย์สินที่ตีมูลค่าเป็นเงินและบันทึกในงบการเงินได้ จำง่ายๆ ว่าสินทรัพย์ทุกรายการเป็นทรัพย์สิน แต่ไม่ใช่ทรัพย์สินทุกอย่างจะเป็นสินทรัพย์

สินทรัพย์มีกี่ประเภท

แบ่งหลักๆ เป็นสองประเภทตามระยะเวลา คือสินทรัพย์หมุนเวียนที่คาดว่าจะเปลี่ยนเป็นเงินสดภายในหนึ่งปี เช่น เงินสด ลูกหนี้ สินค้าคงเหลือ และสินทรัพย์ไม่หมุนเวียนที่ถือครองเกินหนึ่งปี เช่น ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ และสินทรัพย์ไม่มีตัวตน

เงินสดเป็นสินทรัพย์ประเภทไหน

เงินสดเป็นสินทรัพย์หมุนเวียน และเป็นสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูงที่สุด เพราะพร้อมใช้ได้ทันทีโดยไม่ต้องแปลงเป็นอย่างอื่นก่อน เงินฝากธนาคารที่ถอนได้ทันทีก็จัดอยู่ในกลุ่มเดียวกัน

รถยนต์ที่ผ่อนอยู่ เป็นสินทรัพย์หรือหนี้สิน

เป็นทั้งคู่คนละส่วน ในทางบัญชีตัวรถคือสินทรัพย์เต็มมูลค่าของมัน ส่วนยอดผ่อนที่ยังค้างกับไฟแนนซ์คือหนี้สิน ส่วนต่างระหว่างมูลค่ารถกับยอดหนี้คงเหลือคือส่วนที่เป็นของเราจริงๆ และควรจำไว้ว่ารถเป็นสินทรัพย์ที่มูลค่าลดลงตามการใช้งาน

สินทรัพย์ดิจิทัลคืออะไร

สินทรัพย์ดิจิทัลคือสิ่งที่มีมูลค่าแต่อยู่ในรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ เช่น คริปโทเคอร์เรนซีและโทเคนดิจิทัล ในไทยอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของสำนักงาน ก.ล.ต. ตามพระราชกำหนดการประกอบธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล พ.ศ. 2561 นับเป็นสินทรัพย์ได้เมื่อมีมูลค่าและเจ้าของควบคุมได้ แต่มีความผันผวนสูง ควรศึกษาความเสี่ยงก่อนถือครอง